گفتار سي و سوم ابيات 773 تا 786

نامه الکترونیک چاپ PDF

آتش كردن پادشاه جهود و بت نهادن پهلوي آتش، كه : هر كه بت را سجود كند، از آتش برست

آن  جهود  سگ  ببين  چه   راي كرد                 پهلوي آتش   بتي   برپا  كرد (773)


كآن كه اين بت را سجود آرد، برست                 ور نيارد،  در دل آتش نشست (774)


آن پادشاه جهود سگ سيرت را ببين كه چه انديشيد. او در كنار آتشي كه افروخته بود بتي قرار داد و گفت: هر كس به اين بت سجده كند از آتش رهايي مي‌يابد ، و در غير اين صورت به آتش افكنده مي‌شود.

چون سزاي اين بت ِ نفس ، او نداد                     از  بت ِ   نفسش  ،    بتي    ديگر    بزاد (775)


مادر   بت ها   بت ِ  نفس    شماست                  زآن كه آن بت مار و اين بت اژدهاست (776)


مولانا در بيت  773 و  774  سخن از بتي به ميان آورد كه آن پادشاه جهود مردم نصراني ( مسيحي) را به سجده كردن در مقابل آن واداشته بود در حالي‌كه به اين نكته توجه دارد كه جهود بت پرست نيست. بنابراين، براي رفع اين شبهه در بيت هاي بعدي از بت نفس سخن مي‌گويد و اين كه آن پادشاه جهود به سبب تعلقي كه به نفس خود داشت و با آن به مبارزه برنخاسته بود، در هر لحظه و همراه هر انديشه‌اي از نفس وي بت تازه‌اي بوجود مي‌آيد. در واقع، آن پادشاه جهود كه بنده نفس خود بود، دين موسي برايش حكم بتي را پيدا كرده بودكه همه بايد به آن سجده كنند و آن را بپذيرند. شايد مولانا مي‌خواهد به اين نكته ظريف اشاره كند كه اگر انسان تابع نفس خود باشد مي‌تواند از پاك‌ترين دين‌ها و اعتقادات‌ هم بت بسازد و اگر چنين فردي قدرت بيابد ديگران را هم به بت‌پرستي وادار مي‌كند. پس به همين دليل است كه مولانا خطر بت نفس را گوشزد مي‌كند و آن را مادر همه بت‌هاي ديگر معرفي مي‌كند.

آهن و سنگ است نفس و بت شرار                     آن  شرار  ، از آب  مي‌گيرد  قرار (777)


نفس مانند سنگ آتش‌زنه و آهن است كه از برخورد آن دو با هم شراره ( جرقه ) ايجاد مي‌شود و اين آتش با آب آرام و قرار مي‌گيرد.

سنگ و آهن زآب كي ساكن شود ؟                    آدمي  با  اين  دو كي  ايمن  بود ؟ (778)


سنگ و آهن (نفس ) حتي با آبي كه گاهي شراره آنها را خاموش مي‌كند، خود ساكن نمي‌شوند و خاصيت آتش افروزي خود را از دست نمي‌دهند. پس انسان با بودن اين سنگ و آهن ( نفس ) چگونه مي‌تواند خيالش راحت باشد و احساس ايمني كند ؟

بت ،  سياهابه است در كوزه   نهان                   نفس،   مر آب سيه   را   چشمه دان (779)


بت و بت پرستي مانند آب آلوده‌اي است كه در كوزه‌اي پنهان است اما سرچشمه اين آب آلوده نفس است.

آن بت ِ منحوت  چون  سيل سياه                     نفس  ِ بتگر   ،  چشمه يي   بر   آبراه (780)


آن بت منحوت ( تراشيده شده ) كه بت پرستان آن را مي‌پرستند مانند سيل گل آلود و سياهي است كه از چشمه جاري نفس بت‌ساز حاصل مي‌شود. پس تا زماني كه نفس وجود دارد بت و بتان نيز وجود دارند.

صد  سبو  را بشكند  يك پاره سنگ                و آب  چشمه مي زهاند   بي درنگ (781)


چه بسا يك پاره سنگ صد كوزه را بشكند و سياهابه درون آنها را بيرون بريزد، ولي آب چشمه همواره مي‌زهاند‌(مي‌جوشاند ) . يعني، اگر مي‌خواهي از شرُ بتها خلاص شوي تنها راهش اين است كه منبع توليد آنها را كه همان نفس است، مهار كني.

بت شكستن سهل باشد  ، نيك سهل               سهل ديدن نفس را جهل است ، جهل (782)


در اينجا مولانا دوباره خطر نفس را يادآور مي‌شود و اين كه نبايد مبارزه با آن را آسان پنداشت. شكستن بت ظاهري خيلي آسان است و آسان گرفتن و ناچيز شمردن نفس اماره، جهل و نابخردي است.

صورت  نفس ار بجويي ، اي پسر !                 قصه  دوزخ  بخوان  با  هفت  در (783)


اگر بخواهي صورت حقيقي نفس را بشناسي، بايد قصه دوزخ و هفت در آن را كه در قرآن ( سوره حجر آيات 43 و 44‌) آمده است ، بخواني و بداني كه نفس مي‌تواند از درها و راههاي گوناگون تو را بفريبد.

هر نَفَس مكري، و در هر  مكر  زآن                  غرقه صد  فرعون  با  فرعونيان   (784)


اين نفس در هر لحظه‌اي مكري جديد مي‌آفريند كه توانايي نابودي صد فرعون و پيروان فرعون را دارد. و يا اين‌كه در هر مكر آن صدها فرعون و فرعونيان  نهفته است كه به دنبال نابودي مومنان هستند.

در خداي  موسي ، و  موسي گريز              آب ايمان  را  ز فرعوني  مريز (785)


براي خلاصي از مكر نفس، به موسي و خداي موسي پناه ببر و از روي فرعوني ( خودپسندي و غرور ) آب روي ايمان را نريز و ايمانت را از دست نده.

دست   اندر  احد   و  احمد   بزن                اي  برادر  !   وارَه   از  بوجهل تن (786)


به خداوند يگانه و پيامبرش احمد (ص) متوسل شو و خود را از دست نفس و هواهاي نفساني كه همچون ابوجهل دشمن حق و حقيقت است، برهان !

پايان گفتار سي و سوم

نظر ها
افزودن جدید
ناشناس   |1395-04-19 11:41:09
از قبل حدس ميزدم براي اين دو بيت ٧٧٥،٧٧٦ شرح زيبايي خواهيد نوشت،ممنون

سلام
از لطف شما ممنونم
موفق باشید
سادات کیائی
نوشتن نظر
نام:
ایمیل:
 
عنوان:
کد آنتی اسپم نمایش داده شده در عکس را وارد کنید.

!joomlacomment 4.0 Copyright (C) 2009 Compojoom.com . All rights reserved."

 
 
گالری تصاویر
 
سد طالقان

 
لینک های مرتبط