شرح مثنوی
 

گفتار 62 ابیات 1597 تا 1624

دیدن خواجه طوطیان هندوستان را به دشت، و پیغام رساندن از آن طوطیچون که تا اقصای هندستان رسید          در بیابان طوطی چندی بدید (1579)مرکب استانید، پس  آواز داد                   آن سلام ...

يکشنبه, 22 April 2018

گفتار 61 ابیات 1585 تا 1596

صفت اّجنِحه ی طیورِ عقول الهی (توصیف بالهای پرندگان عقل های الهی)مولانا در اینجا موقتا از قصه ی طوطی و بازرگان خارج می شود و به توصیف عقل های خداجویی ...

سه‌شنبه, 15 August 2017

گفتار 60 ابیات 1557 تا 1584

قصه ی بازرگان که طوطی محبوس او، او را پیغام داد به طوطیان هندوستان ، هنگام رفتن به تجارتبود بازرگان و او را طوطیی                      در قفص محبوس ...

شنبه, 13 May 2017

گفتار 59 ابیات 1539 تا 1556

در معنی آن که: « مَن اَرادَ اَن یَجلِسَ مَعَ الله فَلیَجلِس مَعَ اهلِ التَّصوُّف»عنوانی که مولانا در این قسمت آورده است از سخنان معروف صوفیه است هر چند گوینده ...

چهارشنبه, 25 January 2017

گفتار 58 ابیات 1519 تا 1538

تفسیر « و هُوَ مَعَکُم اَینَما کُنتُم» بار دیگر ما به قصّه آمدیم                         ما از آن قصّه ، برون خود کی شدیم؟ (1519)گر به جهل آییم آن زندان اوست                ور به ...

سه‌شنبه, 29 November 2016

گفتار 57 ابیات 1490 تا 1518

اضافات کردن آدم آن زَلّت را به خویشتن که : «ربّنا ظلمنا » و اضافت کردن ابلیس گناه خود را به خدای تعالی که : « بِما اَغویتنی»کِردِ حقّ و ...

يکشنبه, 11 September 2016

گفتار 56 ابیات 1456 تا 1490

سؤال کردن رسول روم از امیرالمؤمنین عُمر، رضی الله عنهمرد گفتش  کای امیرالمؤمنین!             جان، ز بالا چون در آمد در زمین؟ (1456)مرغِ بی اندازه چون شد در قفص؟       گفت : ...

دوشنبه, 25 July 2016

گفتار 55 بیت 1425 تا 1456

یافتن رسول روم امیرالمؤمنین عمر رضی الله عنه ، خفته به زیر درختآمد او آنجا و از دور ایستاد                مر عُمَر را دید و در لرز اوفتاد (1425)هیبتی ز آن ...

شنبه, 18 June 2016

گفتار 54 ابیات 1382 تا 1425

تفسیر « رجعنا من الجهاد الاصغر الی الجهاد الاکبر»ای شهان! کشتیم ما خصم برون              ماند خصمی زو بتر در اندرون (1382)کشتن این ، کار عقل و هوش نیست       شیرِ باطن ...

يکشنبه, 17 April 2016

گفتار 53 ابیات 1348 تا 1381

مژده بردن خرگوش سوی نخجیران که: شیر در چاه افتادچون که خرگوش از رهایی شاد گشت       سوی نخجیران روان شد تا به دشت (1348)شیر را چون دید در چَه، کُشته، ...

سه‌شنبه, 8 March 2016

گفتار 52 بیت 1306 تا 1347

پرسیدن شیر از سبب پای واپس کشیدن خرگوششیر گفتش: " تو ز اسباب مرض       این سبب گو خاص، کین استم غرض" (1306)شیر پس از شنیدن پندها و حرف های خرگوش ...

يکشنبه, 24 January 2016

گفتار 51 بیت 1272 تا 1305

پا واپس کشیدن خرگوش از شیر چون نزدیک چاه رسید چون که نزد چاه آمد شیر ، دید              کز ره آن خرگوش ماند و پا کشید (1272) گفت:"پا واپس کشیدی تو چرا؟             ...

سه‌شنبه, 1 December 2015

گفتار 50 بیت 1230 تا 1272

طعنه زاغ در دعوی هدهدزاغ چون بشنود، آمد ، از حسد        با سلیمان گفت : کو کژ گفت و بد (1230)از ادب نبود به پیش  شه  مقال       خاصه ، خود ...

شنبه, 14 November 2015

گفتار 49 ابیات 1189 تا 1229

جواب گفتن شیر خرگوش را و روان شدن با او گفت:" بسم الله، بیا ، تا او کجاست؟       پیش در شو، گر همی گویی تو راست (1189)تا سزای  او و صد ...

چهارشنبه, 5 August 2015

گفتار 48 ابیات 1158 تا 1189

رسیدن خرگوش به شیر شیر اندر آتش و در خشم و شور          دید کآن خرگوش می آید ز دور  (1158)می دود بی دهشت و کستاخ او           خشمگین و تند و تیز ...

سه‌شنبه, 12 May 2015

گفتار 47 ابیات 1115 تا 1157

هم در بیان مکر خرگوش در شدن، خرگوش بس تاخیر کرد          مکر را با خویشتن تقریر کرد (1115) در  ره  آمد   بعدِ  تاخیر   دراز               تا به گوش شیر گوید یک  دو راز ...

دوشنبه, 30 March 2015

گفتار 46 ابیات 1089 تا 1114

زیافت  تاویل  رکیک  مگس زیافت یعنی ناخالصی  و ناروایی .در این داستان کوتاه مولانا احوال واقعی کسانی را که دچار توهم خود بزرگ بینی هستند بیان می کند و آنان را ...

چهارشنبه, 7 January 2015

گفتار 45 ابیات 1059 تا 1089

قصه مکر خرگوش ساعتی تاخیر کرد اندر شدن             بعد از آن شد پیش شیر پنجه زن (1059)زآن سبب کاندر شدن او ماند دیر       خاک را می کـند و می غرید شیر ...

چهارشنبه, 10 December 2014

گفتار 44 ابیات 1031تا 1058

"ذکر دانش خرگوش و بیان فضیلت و منافع دانستن" این سخن پایان ندارد، هوش دار               هوش سوی قصه خرگوش دار (1031) این سخنان اسرارآمیز راجع به صورت ومعنی پایان ندارد، ...

سه‌شنبه, 11 November 2014

گفتار چهل و سه ابیات 996 تا 1030

مقرر شدن ترجیح جهد، بر توکل زین نمط بسیار برهان گفت شیر               کز جواب ، آن جبریان گشتند سیر (996) شیر از این گونه دلایل و برهان ها در ترجیح دادن ...

چهارشنبه, 29 October 2014

گفتار چهل و دوم ابیات 975 تا 996

باز ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل و فواید جهد را بیان کردن شیر گفت : آری ، و لیکن هم ببین        جهدهای  انبیا  و مومنین (975)حق تعالی جهدشان ...

دوشنبه, 1 September 2014

گفتار چهل و یکم ابیات 952 تا 974

باز ترجیح نهادن نخجیران توکل را بر جهد جمله با وی بانگها برداشتند                         کآن حریصان که سبب ها کاشتند ( 952 ) صد هزار اندر هزار از مرد و زن                     پس چرا ...

چهارشنبه, 9 April 2014

گفتار چهلم ابیات 933 تا 951

ترجیح نهادن شیر جهد را بر توکل گفت شیر: آری، ولی ربّ العباد                   نردبانی پیش پای ما نهاد (933) پایه پایه رفت باید سوی بام                        هست جبری بودن اینجا طمع خام ...

چهارشنبه, 6 November 2013

گفتار سی و نهم ابیات 904 تا 932

بیان توکل،  و ترک جهد گفتن نخجیران به شیر طایفه نخجیر در وادی خوش                       بودشان از شیر، دایم کش مکش (904) بس که آن شیر از کمین می در ربود            ...

دوشنبه, 28 October 2013

گفتار سی و هشتم ابیات 873 تا 903

طنز انکار کردن پادشاه جهود و قبول ناکردن نصیحت خاصان خویش این عجایب دید آن  شاه   جهود                  جز که  طنز و جز که  ا نکارش  نبود (873) آن شاه جهود با ...

سه‌شنبه, 22 October 2013

گفتار سي و هفتم ابيات 848 تا 872

و  آن    سبب  ها     كانبيا    را      رهبرند               آن    سبب  ها    زين   سبب  ها    برترند  (848)اين   سبب    را   آن   سبب   عامل   كند                 باز   گاهي     بي    بر   و     عاطل    كنند  (849)اين  سبب   ...

دوشنبه, 19 August 2013

گفتار سي و ششم ابيات 827 تا 847

عتاب كردن آتش را، آن پا دشاه جهودرو   به   آتش كرد    شه،   " كاي تند خو                     آن   جهان  سوز  طبيعي  خوت   كو ؟ (827)چون   نمي سوزي ؟   چه شد خاصيتت؟                  ...

يکشنبه, 4 August 2013

گفتار سي و پنجم ابيات 816 تا 826

كژ ماندن دهان آن مرد كه نام محمد (ص) را به تسخر خواند آن دهان كژ كرد و از تسخر بخواند         مر محمد را، دهانش كژ بماند (816) مولانا در ابيات قبل ...

دوشنبه, 8 July 2013

گفتار سي و چهارم ابيات 787 تا 815

به سخن آمدن طفل در ميان آتش و تحريض كردن خلق را در افتادن به آتش يك زني  با  طفل آورد  آن جهود              پيش آتش ،   و آتش  اندر  شعله  ...

پنج شنبه, 21 February 2013

گفتار سي و سوم ابيات 773 تا 786

آتش كردن پادشاه جهود و بت نهادن پهلوي آتش، كه : هر كه بت را سجود كند، از آتش برست آن  جهود  سگ  ببين  چه   راي كرد                 پهلوي آتش   بتي   ...

چهارشنبه, 9 January 2013

گفتار سي و دوم ابيات 750 تا 772

رگ رگ است اين آب شيرين و آب شور        در  خلايق  مي رود   تا   نفخ  صور  (750)از نظر مولانا هدايت و گمراهي، هر يك مانند چشمه‌يي از آب شيرين و ...

يکشنبه, 30 December 2012

گفتار سي و يكم ابيات 731 تا749

تعظيم نعت مصطفي (ص)، كه مذكور بود در انجيل بود در انجيل نام مصطفي           آن سر پيغمبران، بحر صفا (731)در اين بيت و ابياتي كه تا داستان بعدي مي‌آيد ...

پنج شنبه, 20 December 2012

گفتار سي ام ابيات 700 تا 730

"منازعات  امرا  در  ولي عهدي"يك اميري  زآن اميران پيش رفت            پيش آن قوم  وفا انديش   رفت (700)گفت: " اينك،  نايب آن مرد  من              نايب   عيسي  منم   اندر    زَمَن (701)اينك، اين ...

سه‌شنبه, 16 October 2012

گفتار بیست و نهم ابیات 672 تا 699

طلب کردن امت عیسی (ع )از امرا که : ولی عهد از شما کدام است ؟ بعدِ ماهی، خلق گفتند: " ای مِهان !          از امیران کیست بر جایش نشان ؟ ...

شنبه, 29 September 2012

گفتار بیست و هشتم ابيات 647 تا671

نوميد كردن وزير مريدان را از رفض خلوت آن   وزير از  اندرون  آواز  داد                 كاي  مريدان !   از من اين معلوم  باد (647) كه:   مرا  عيسي چنين  پيغام كرد          كز   همه ...

شنبه, 29 September 2012

گفتار بیست و هفتم ابيات 621 تا 646

اين نه جبر،  اين معني جباري است               ذكر   جباري   براي     زاري   است (621) زاري  ما   شد     دليل       اضطرار                خجلت   ما    شد     دليل      اختيار (622) گر نبودي اختيار، اين شرم چيست؟                وين دريغ ...

شنبه, 29 September 2012

گفتار بیست و ششم ابيات 599 تا 620

اعتراض مريدان در خلوت وزير جمله گفتند: " اي وزير ! انكار نيست                  گفت   ما  چون گفتن  اغيار  نيست (599) اشك  ديده ست  از فراق تو   دوان                    آه  آه  است  از ...

شنبه, 29 September 2012

گفتار بیست و پنجم ابيات 582 تا 598

مكر كردن مريدان كه:  خلوت را بشكن جمله گفتند: اي حكيم رخنه جو                اين  فريب  و اين جفا  با  ما  مگو (582) همه‌ي مريدان گفتند : اي حكيم چاره انديش كه ...

شنبه, 29 September 2012

گفتار بیست و چهارم ابيات 553 تا581

مكر ديگر انگيختن  وزير در اضلال قوممكر ديگر آن وزير از خود ببست                          وعظ را بگذاشت و  در خلوت نشست (553) در مريدان در فكند از شوق، سوز                       بود   در  خلوت،   ...

شنبه, 29 September 2012

گفتار بيست و سوم ابيات 525 تا 552

بيان خسارت وزير در اين مكر همچو شه، نادان و غافل بُد  وزير                پنجه  مي‌زد  با  قديم   ناگزير (525) وزير همچون پادشاه با تمام زيركي ظاهري كه داشت ، فردي نادان ...

جمعه, 27 January 2012

گفتار بیست و دوم ابيات 504 تا 524

در بيان آن كه : اين اختلافات در صورت روش است، ني در حقيقت راهاو ز يكرنگي عيسي بو نداشت              وز مزاج خمّ عيسي خو نداشت (504) جامه‌ي صد رنگ از ...

سه‌شنبه, 3 January 2012

گفتار بيست و يكم ابيات 473 تا 503

دريكي گفته كه : « واجب خدمت است          ورنه انديشه توكل تهمت است» (473) درطوماري ديگر گفته است: آنچه برسالك واجب است ، خدمت به خلق است والّا بدون رفع نيازهاي ...

چهارشنبه, 26 October 2011

گفتار بيستم ابيات 440 تا 472

بيان حسد وزير آن وزيرك از حسد بودش نژاد                  تا به باطل، گوش و بيني باد  داد (440) بر اميد  آن  كه  از  نيش  حسد               زهر  او  در  جان  مسكينان  رسد ...

شنبه, 6 August 2011

گفتار نوزدهم ابيات 410 تا 439

قصه ديدن خليفه ليلي  را گفت   ليلي   را خليفه كآن  تويي                كز  تو  مجنون  شد  پريشان  و   غوي؟ (410) از دگر  خوبان تو افزون  نيستي!                گفت: "خامش!  چون تو مجنون نيستي" ...

سه‌شنبه, 5 July 2011

گفتار هجدهم ابيات 390 تا 409

هر  شبي  از  دام  تن  ارواح  را                       مي‌رهاني ،  مي‌كني  الواح  را (390) خدايا !  تو هر شب روح‌هاي انسانها را از بدنهاي آنها جدا مي‌كني و در هنگام خواب  لوح‌هايي ...

يکشنبه, 22 May 2011

گفتار هفدهم ابيات 372 تا 389

متابعت نصاري،  وزير  را دل  بدو  دادند  ترسايان  تمام                    خود  چه  باشد  قوت  تقليد  عام! (372) مسيحيان به آن وزير حيله‌گر كاملا دل سپردند. چقدر قوت تقليد مردم عادي زياد است ...

دوشنبه, 9 May 2011

گفتار شانزدهم ابيات 349 تا 371

تلبيس وزير با نصاري  (مكر و حيله وزير با مسيحيان) پس بگويم: من به پير، نصرانيم                  اي خداي راز دان مي‌دانيم (349) سپس به مسيحيان مي گويم كه من در باطن ...

شنبه, 30 April 2011

گفتار پانزدهم ابيات 325 تا 348

داستان آن پادشاه جهود كه نصرانيان را مي‌كشت، از بهر تعصببود شاهي در جهودان ظلم ساز         دشمن عيسي و نصراني گداز (325) مولانا در اين داستان ضمن بيان بسياري از تعليمات ...

يکشنبه, 24 April 2011

گفتار چهاردهم ابیات 304 تا 324

حس    دنيا  نردبان  اين    جهان               حس  ديني   نردبان    آسمان (304) صحت اين حس بجوييد از طبيب                 صحت آن حس بجوييد از حبيب (305) صحت اين حس ز معموري تن                    صحت آن حس ز ...

يکشنبه, 13 February 2011

گفتار سيزدهم ابيات 286 تا 303

آن منافق با موافق در نماز               از پي استيزه آيد، نه نياز (286) در اين بيت مولانا باز بر اين مطلب تكيه دارد كه هرگز نبايد شباهت‌هاي ظاهري دو چيز ما ...

چهارشنبه, 19 January 2011

گفتار دوازدهم ابيات 248 تا 285

حكايت بقال و طوطي، و روغن ريختن طوطي در دكان بود بقالي و وي را طوطيي                        خوش نوايي، سبز، گويا، طوطيي (248) بر دكان بودي نگهبان دكان                          نكته  گفتي  با همه  ...

يکشنبه, 2 January 2011

گفتار يازدهم ابيات 223 تا 247

بيان آن كه كشتن و زهر دادن مرد زرگر به اشارت الهي بود، نه به هواي نفس و تامل َفاسد كشتن آن مرد بر دست حكيم                   نه پي اميد بود ...

سه‌شنبه, 23 November 2010

گفتار دهم ابيات 208 تا 222

خون دويد از چشم همچون جوي او        دشمن  جان وي  آمد  روي او (208) دشمن طاووس آمد  پر  او                     اي بسي  شه را بكشته فر او (209) گاهي بعضي از ...

سه‌شنبه, 16 November 2010

گفتار نهم ابيات 182 تا 207

دريافتن آن ولي رنج را و عرض كردن رنج او پيش پادشاه بعد از آن برخاست و عزم شاه كرد          شاه را ز آن شمه‌يي آگاه كرد (182) حكيم الهي پس ...

چهارشنبه, 10 November 2010

گفتار هشتم ابيات 144 الي 181

خلوت طلبيدن آن ولي از پادشاه جهت دريافتن رنج كنيزك گفت: "اي شه! خلوتي كن خانه را        دور كن هم خويش و هم بيگانه را (144) كس ندارد گوش در دهليز ها              ...

شنبه, 18 September 2010

گفتار هفتم ابيات 116 الي 143

آفتاب آمد دليل آفتاب        گر دليلت بايد ، از وي رو متاب (116) همان طور كه در ابيات پيشين بيان شد ،عشق از ديدگاه مولانا و بسياري از عرفا با زبان ...

دوشنبه, 9 August 2010

گفتار ششم ابيات 115-93

ملاقات پادشاه با آن ولي كه در خوابش نمودند دست بگشاد و كنارانش گرفت        همچو عشق اندر دل و جانش گرفت (93) وقتي آن ولي خداوند و طبيب الهي نزد پادشاه آمد، ...

دوشنبه, 26 July 2010

گفتار پنجم ابيات 92-78

از خداوند ولي التوفيق درخواستن توفيق رعايت ادب        در همه حالها و بيان كردن وخامت ضررهاي بي ادبي از   خدا   جوييم   توفيق   ادب بي ادب محروم گشت  از لطف رب (78) بي ادب ...

سه‌شنبه, 6 July 2010

گفتار چهارم

ظاهر شدن عجز حكيمان از معالجه كنيزك و روي آوردن پادشاه به درگاه اله،  و در خواب ديدن او وليي را : شه چو عجز آن حكيمان را بديد         ...

شنبه, 19 June 2010

گفتار سوم - عاشق شدن پادشاه بر كنيزك رن

بشنويد اي دوستان ! اين داستان            خود ، حقيقت نقد حال ماست آن (35) داستاني كه با اين بيت آغاز مي شود پس از قصه ني ، در واقع اولين داستاني ...

يکشنبه, 30 May 2010

گفتار دوم (ابيات34-19 دفتر اول)

گفتار دوم (ابيات34-19 دفتر اول) بند بگسل، باش آزاد اي پسر!       چند باشي بندِ سيم و بندِ  زر؟ (19) درهجده بيت قبلي (ني نامه) مولانا به ماجراي فراق انسان از اصل ...

شنبه, 15 May 2010

قطره ای از شرح اقیانوس عشق

گفتار اول بشنو این نی چون شکایت می کند            از جدایی ها حکایت می کند (1)   بیت بالا آغاز ابیات مستقل هجده گانه ای است که دفتر اول مثنوی با ...

سه‌شنبه, 9 March 2010


 
 
گالری تصاویر
 
آبشار چره

 
لینک های مرتبط